Les åpningstalen her

Her kan du lese Øystein Hauge sin åpningstale fra Bjørnsonfestivalen.

Åpningstale. Det var poeten Øystein Hauge fra Fræna som offisielt åpnet festivalen, som varer til og med søndag og har program i Molde og Nesset. Talen hans kan du lese her.  Foto: Kjell Langmyren

Kultur

BJØRNSTJERNEFESTEN


Å gjenskape noko som har vore.

Å dikte det som skal komme.

Å skrive fram korleis ting var.



Eg høyrde ein gong Lars Saabye

Christensen snakke om "minnemetall".

Eg hadde aldri høyrt ordet

minnemetall før.


Eg høyrer han snakke om

minnemetallet som vert brukt i

romfarten og som har den

eigenskapen at

uansett kor mykje den blir

bøygd bendt eller riven i

vil den finne tilbake til

si opprinnelege form att.


Eg liker så godt tanken på

at i det minste noko

av alt rundt oss i denne

lynraske omløpshastighetens tid

kan finne tilbake til

slik det var.


Litteraturen har

minnemetallets eigenskapar.


Den handfaste

saktegåande boka.


For kvifor dette avsindige

tempoet heile tida?

Kvifor dette hastverket

i alt og alle?


Kvifor var FM-nettet

plutselig ikkje godt nok lenger?

Kvifor skal fergesvelene bort?

Og snart sikkert også fergene.


Kvar vart det forresten av

nattoga med dei gilde sovevognene?


Det som var og det som kjem.

Forbindelseslinjene som boka

tar så godt vare på og

syner fram for oss.


I botnen av Procol Harums

A Whiter Shade of Pale ligg ei

kantate av Bach og Bruce

Springsteen hadde sjølsagt lese

Steinbecks Vredens druer før songen

Tom Joad slik Metallica las

Hemingway før dei skreiv låta

For Whom The Bell Tolls.


Og eg gjekk på biblioteket i

dette huset i denne byen og lånte

Albert Camus´ Den fremmede"

etter å ha høyrt Cures i The Stranger

snakke om boka.


Dei små og store forbindelseslinjene

I og utanfor bøkene vi les.


Å skrive fram litteratur med ein

lysstyrke omlag som den i

tunlampa heime då du som

sjuåring i kveldinga frå

uthuset med fanget fullt av

ved og berre såvidt kunne ane

grastustane som i


mildveret dukka opp frå under

snøen og som likna slik

bokstavane og orda du

seinare skulle finne i


dikt

i romanar

i noveller.


Grastustar og

kråketeikn.


Szymborska som skriv om

regnbogar om natta.


Var det Szymborska du las

den kvelden ute på

Kviltorp då du plutseleg såg

regnbogen og det var

midt på natta.


Szymborska som skriv om

sommarfuglar blant snøfiller.


Var det Szymborska du las

då du den tidlege vintermorgonen

utanfor glaset ditt i Nordbyen

plutseleg ser sommarfuglar

blant snøfiller.


Å vere i det du les.


Det er som med lyset i eit

Cézanne-måleri eller som med

strålane frå eit glas vatn i eit

skymt rom nattestid når det

plutseleg kan dukke opp som

spendte bogar i


sinnet ditt ein stad under eit

møte med ei bok ein varme som

breier seg utover i kinna dine

og du veit du har lese noko du


aldri vil gløyme.


Og kvar skal vi gå

om ikkje til bøkene.


Det var etter å ha observert

fuglespor kinesaren fann opp

skriftteikna. Det var etter å ha

skrella ei appelsin den danske

arkitekten fekk idéen til eit

operahus på andre sia av kloden.


Det var på Bjørnstjernefestivalen

du høyrde om livet på Grønland,

om ytringsfridomens kår i

Tyrkia og om


livet til insektene og ville lese

meir når du kom heim.


Høyre meir om.



Slik held vi fram med å

våge nye skrålys og nye blikk

inn over eigne liv.


Monotont og kjedelig?

Å lese?


Du held i romanen som om det

skulle vere eit bilratt. Styrer historia

inn på ein av dei mange milliardane av

tynne ferdselsårer og sidevegar i

ditt eige hovud. Det er mørkt og

midt på natta. Du kjenner deg så

godt att i bileta som flimrer og fyk forbi.

Du forstår det for hovudpersonen i

romanen no kan være like før

alt vil kollapse heilt. Som om denne

personen er deg sjølv.


Du må finne ein rasteplass.

Ein stad du kan stoppe.

Dette er jo ti gonger farligere enn å

snakke i mobiltelefonen. Men sjølv med

milliardar av vegar og omvegar i

skolten din er det ikkje så mykje som

ei einaste vegskulder å oppdrive i

dette hovudet ditt i denne

historia akkurat no.

Du strammer hendene rundt forteljinga.


Men vil ha meir.


Lese for betre å forstå seg sjølv.

Lese for betre å forstå kvarandre.


.....


Bjørnsonfestivalen


Denne litterære elva som

ingen av oss skal gå

heilt tørrskodde over.


...


Du er åpna festival!


Eg åpna deg nå.


Akkurat nå!